2014 නොවැම්බර් මස නමස්කාර සඟරාවේ පලවූ ලිපියකි.

දුක නිවන දහම

ධම්මචක්කප්පවත්වන සූත්‍රය ඇසුරෙන් බුදු දහම පැහැදිලි කිරීමේ ලිපි පෙළක තුන්වැන්නයි මේ. ‘සම්මා සංකප්පය’ මේ මඟින් විස්තර වේ.

මොකක්ද මේ සම්මා සංකප්ප. පළමුවෙනි-එක තමයි නෙක්ඛම්ම සංකල්පනා. අපේ හිතේ තියෙන්නෙ කාම සංකල්පනා. අපි තීරණය කරනව එයින් මිදෙන්ට, නෙක්ඛම්ම සංකල්පනා ඇති කරගන්ට. කාමයන්ගෙන් ඉවත් වෙනව. දැන් මේක අතහරිනව. අපි මෙච්චර කල් මොනවද කළේ? කාම සංකල්පනාවල ඉඳගෙන මේ ඉන්ද්‍රිය පිනවන්ට අවශ්‍ය කරන සම්පත් හොයන-එක, උපයන-එක, රැස් කරන-එක, ගොඩ කරන-එක. ඒකනෙ කළේ. රැකියා කරනව කියන්නෙ ගොවිතැන් කරනව කියන්නෙ, වෙළෙඳාම් කරනව කියන්නෙ මොනවද? මේ ඉන්ද්‍රිය පිනවන්න කාම සම්පත් ලබාගන්නා ක්‍රම, උපයාගන්නා ක්‍රම. දැන් මේ කාම සම්පත් හරි සීමිතයි. හැම වෙලාවේම අපට ඕන ඕන විදියට ලැබෙන්නෙ නෑ. සෑහෙන වෙහෙසක් ගන්ට ඕන. සෑහෙන අරගලයක් කරලයි මේව අපි එකතු කරගන්නෙ, රැස් කරගන්නෙ, ලබාගන්නෙ. ඉතින්, මේවා කරන්ට යන කොට අපේ අතින් නිතැතින්ම සිදු වෙනව තව දේවල්. මොනවද? ඒ තමයි: කාමයන් එක්කම අනිවාර්යයෙන්ම ඇති වෙනව ව්‍යාපාද, විහිංසා දෙක.

මේ ලෝකෙම අද ගිනි ගන්නෙ, යුද්ධ කරන්නෙ, ජාතිවාදී අරගල, වර්ගවාදී වර්ණභේද අරගල, ගෙදර-දොරේ පවුලේ අඬදබරවල ඉඳල ලෝක යුද්ධය දක්වා මේ සියලු යුද කටයුතුවලට හේතු වන ප්‍රධාන සාධකය මොකක්ද? කාම සංකල්පනා. එතකොට මේ කාමයන් සන්තර්පණය කරන්ට යනකොට අනිවාර්යයෙන්ම ව්‍යාපාද, විහිංසා දෙක ඇති වෙනවා. එතකොට අපි නෙක්ඛම්ම සංකල්පනා ඇති කරගන්න කොට, අනිවාර්යයෙන්ම කාමයන්ගෙන් මිදෙනව කියල හිතන කොටම මොකද වෙන්නෙ? අනිවාර්යයෙන් අනිත් දෙකත් කරනවා. මොනවද? ව්‍යාපාද, විහිංසා වෙනුවෙන් අව්‍යාපාද, අවිහිංසා කියන සංකල්පනා ඇති කරගන්නව. එතකොට අපි දන්නව කාමයන් නිසා තමයි හිංසාව තියෙන්නෙ. කාමයන්ගෙන් මිදෙනව කියල තීරණය කළා ම හිංසාවෙනුත් මිදෙනව කියන සිතිවිල්ල ඉබේම එනව. පැහැදිලිද කියපු දේ? දැන් මේක ක්‍රියාත්මක කරන්ට ඕන. මේවා කිය-කියා ඉඳල හරි යන දේවල් නොවෙයි. සම්මා දිට්ඨිය තියෙන කෙනාට අනිවාර්යයෙන්ම සම්මා සංකප්ප තියෙනව. අනිවාර්යයෙන්ම බෞද්ධයා කියන කෙනාට සම්මා දිට්ඨිය තියෙනව. එහෙම නම් අනිවාර්යයෙන්ම එයා ළඟ සම්මා සංකප්පත් තියෙන්ට ඕන.

දෙවැනි අංකය හැටියට නම් අනිවාර්යයෙන්ම බෞද්ධයා කාමයන්ගෙන් මිදීමේ චේතනාවෙන් ඉන්නෙ. එහෙම නම් එයා මොනවද කරන්නෙ? ඒකට මිදෙන්ට ඕන ක්‍රියාකාරකම් කරන්ට ඕන. කාමයන්ගෙන් වෙන් වෙන්ට කරන්ට ඕන ප්‍රධානම කාර්යය මොකක්ද? මුල්ම කාර්යය මොකක්ද? ඒක පටන් ගන්නෙ කොහෙන්ද? දානයෙන්, දීමෙන්. මෙතෙක් අපි කළේ එකතු කිරීම, රැස් කිරීම, ගොඩ කිිරීම දැන් ඒකට ප්‍රතිවිරුද්ධ දේ කරනව. දන් දෙනවා, පරිත්‍යාග කරනවා, අත්හරිනවා. මේ දුකට හේතුව අල්ලාගැනීම, තණ්හාව රැස් කිරීම නම් දුකින් මිදෙන්ට අපි අත්හැරීම පුරුදු කරන්ට ඕන, පුහුණු කරන්ට ඕන.

එතකොට බෞද්ධයා කියන්නෙ දීමට දිගු කළ දෑත් ඇතිව ජීවත් වන කෙනෙක්. ඒක අනිවාර්යයි. අපේ අතීතයේ එහෙම අය හිටිය. අපි දැන් කථා කරනවා, අතීත ශ්‍රී විභූතිය ගැන. කිය-කියා හිටියට අපට ඒ ශ්‍රී විභූතියට යන්ට බෑ. එතෙන්ට යන්ට නම් අපි ඒ ගොල්ලො කියපු කරපු දේවල් කරන්ට ඕන. මොකද: මීට වඩා හොඳ බෞද්ධ සමාජයක් එදා තිබ්බ. ඒ අයට අපට වඩා තිබුණ සම්මා සංකප්ප. ඉස්සර දුකයි කීවම කවුරුත් කලබල නෑ. දුක බව දන්නව. අපේ ආත්තම්මලා එහෙම පැහැදිලිවම කියනව, “අනිච්චං දුක්ඛං සංසාරේ” කියල. අද අහන්ටවත් තියෙනවද “අනිච්චං දුක්ඛං?” නෑ. දැන් ඔක්කොම නිත්‍ය, සුඛ, ආත්මනෙ තියෙන්නෙ. නේද? ඉස්සර අයට මේ හැඟීම තිබුණ. ඒක නිසා ඒ ගොල්ල අනිත්‍යයි, දුකයි, අනාත්මයි කියන-එක දැනගෙන හිටිය නිසා ඒ ගොල්ලො දැඩිව අල්ලගන්ට ගියේ නැහැ, රැස් කළේ නෑ. බොහොම සරල චාම් ජීවිත ගත කළේ. අල්පේච්ඡ ජීවිත ගත කළේ. අද ඒක නෑ. අද දීමට දිගු කළ දෑත් නෑ. අද ඉන්න ඇත්තො ලෝකෙන් මොනවද අපට ලැබෙන්ට තියෙන්නෙ, කොහෙන්ද මොනව හරි කඩාවඩාගන්නෙ, රැස් කරගන්නෙ, මගෙ ගොඩ ලොකු කරගන්නෙ, නම ලොකු කරගන්නෙ කියන චේතනාවෙ ඉන්නෙ.

ලාභ-සත්කාර, කීර්ති-ප්‍රශංසා කියන ඒවා ගොඩගහගන්න ගොඩේ තමයි අපි ඉන්නෙ. ඒක නිසා තමයි අද මේ සමාජය මේ තරම් පරිහානියට පත් වෙලා තියෙන්නෙ. මොකද: නෙක්ඛම්ම සංකල්පනා නෑ. අත්හැරීම නෑ. ඒ කියන්නෙ දීම නෑ. දෙන්ට කැමැති නෑ. ඉස්සර අපි: මමත් පුංචි කාලෙ වතුර බීල තියෙනව පිංතාලියෙන්. වතුර නිකම් දෙන්නෙ. ඕන තරම් බොන්ට වතුර තිබුණ. පසුකාලීනව මේ දියුණුයි කියන සමාජය දියුණු වීගෙන යන කොට මොකද කළේ? ඒ පින්තාලිය ඉවත් කළා. හන්දි ගානෙ ටැප් හයි කරන්ට කටයුතු කළා. ප්‍රාදේශීය සභාවෙන් හරි, නගර සභාවෙන් හරි. කාලයාගේ ඇවෑමෙන් ඒවත් නැතිව ගිහිල්ල අද සල්ලිවලට වතුර බොන්නෙ. ඔන්න චෙච්ච දේ.

ගමක් ගානෙ අම්බලම් තිබ්බ නවාතැන් ගන්ට. අද ඒ වෙනුවට රෙස්ට් හවුස් නැත් නම් ගෙස්ට් හවුස් කියන විවිධාකාර නම්වලින් මුදලට නේවාසික නැත් නම් නවාතැන් පහසුකම් දෙන ආයතන බිහි වුණා. ඉස්සර කාලෙ ඔය ගස්වල ගෙඩි හටගන්න කාලෙට අපි දැකල තියෙනව කොස්ගස්වල ගෙඩි එහෙම පිරිල තියෙන කාලෙට අපේ වැඩිහිටියො මේව කඩලා කපල-කපල හරකුන්ට කන්ට දෙනවා. සමහර වෙලාවට කොස් සුද්ද කරලා අරගෙන තම්බල බල්ලන්ට එහෙම ඇති වෙන්න කන්ට දෙනවා. බලු-කපුටු දාන කියල ඉස්සර දුන්නා. ඉස්සර මිනිස්සු විවිධ දන් දුන්නා. දන් දෙන්න හරි ආසයි. අද අපට ඒව අහන්ටවත් ලැබෙන්නෙ නෑ. ඒ හින්දා අප කිසිවක් දෙන්නෙ නෑ. ඒක නිසා අද මිනිස්සුන්ගෙ හිත් ගොරෝසු වෙලා. ගොරහැඬි වෙලා යන්ත්‍ර බවට පත් වෙලා. රැස් කරන්ට ගිහින් එකා පිට එකා පරයා ධනය පස්සෙ හඹාගෙන යන කොට මිනිස්සුන්ගෙ තියෙන ගුණධර්ම නැතිව ගියා. ඒකෙන් වුණේ මොකක්ද? මිනිස්සු අතර මහා භයක් ඇති වුණා. මිනිස්සු මහා භයකින් අද ජීවත් වෙන්නෙ.

ඉස්සර වගේ නෙවෙයි, එදා විසාලා මහනුවර නම් තිබුණා තුන් බිය කියල අමනුෂ්‍ය භය, රෝග භය, දුර්භීික්ෂ භය කියල භය තුනක්, නමුත් ඒ බිය තුනටම වඩා මහා බියකින් දැන් මේ රටේ ජනතාව පෙළෙනව. මොකක්ද ඒ භය? ඒ භය තමයි මනුස්ස භය. මනුෂ්‍ය භය ඇයි මේ? දන් දෙන්නෙ නෑ. දන් දෙන මිනිස්සු ඉන්න සමාජයක, දීමට දිගු කළ දෑත් ඇතිව ජීවත් වන පරාර්කාමී, දානශීල, ත්‍යාගශීලී මිනිස්සු ඉන්න සමාජයක භය නෑ. ඔවුන් සමාජයේ ඉන්න මිනිස්සු දිහා හරි අනුකම්පාවෙන් බලන්නෙ. සතා සිවුපාවාට පවා කුරාකූඹියාට පවා කරුණා මෛත්‍රී දෙක තිබ්බා. මොකද? නෙක්ඛම්ම සංකල්පනා එක්ක අනාවාර්යයෙන්ම ව්‍යාපාද, විහිංසා දෙක නැහැනේ. අව්‍යාපාද අවිහිංසා තමා කරුණා මෛත්‍රිය දෙකට තියෙන්නෙ.

දැන් කරුණා මෛත්‍රී දෙක නෑ. මොකද, දැන් තියෙන්නෙ තණ්හාව. අර නෙක්ඛම්ම සංකල්පනා නෙවෙයි. කාම, සංකල්පනා තියෙන්නෙ. ඒ හින්ද මිනිස්සු හරි හිංසාකාරියි. දැන් මිනිස්සු හිතන්නෙ එකක්, කියන්නෙ තව එකක්, කරන්නෙ ඊටත් වඩා හාත්පසින්ම වෙනස් එකක්. ඒ හින්ද කිසිම මිනිසකු කෙරේ විශ්වාසයක් තියන්ට බෑ. ඒනිසා එකාට එකා බයෙන් ජීවත් වන සමාජයක් ගොඩනැගිල තියෙනව. මෙන්න අපිට වෙච්ච දේ. මෙන්න වෙච්ච විනාශය. මේ විනාසෙ සිද්ධ වුණේ ඇයි? මේ සියයට හැත්තෑවක් බෞද්ධයො ඉන්නවයි කියන රටේ බෞද්ධයෝ හිටිය නම් මේක වෙන්නෙ නෑ. ඒක නිසා තමයි මේ විනාශයට හේතුව. එතකොට අපි ළඟ සම්මා සංකප්ප තිබිල නෑ. අපි බෞද්ධ නම් මින් ඉදිරියට මේ සංකල්පනා ඇති කරගන්ට ඕන.

මොනවද මේ සංකල්පනා? නෙක්ඛම්ම සංකල්පනා, අව්‍යාපාද සංකල්පනා, අවිහිංසා සංකල්පනා, දැන් අපි පුරුදු කරන්ට ඕන දෙන්ට දන් දෙන්ට. දැන් අපේ රට මේ රටේ ජනතාව අර ඉස්සර තිබ්බ ලොකු දාන කෙසේ වෙතත් මම මුලින් කියපු අර පින්තාලි, ඒ වගේ දේවල් අහිමි වුණා පමණක් නෙවෙයි, අම්බලම් නැති වුණා පමණක් නොවෙයි, කොහොමවත් ම දන් දෙන්නෙ නැති තත්ත්වයට පත් වෙලා ඉවරයි.

දැන් හුඟක් අයගෙන් අපි ඇහුවොත් දානෙ එහෙම දෙනවද කියලා ඔක්කොමල කියනව “ඔව් අපි දානෙ දෙනව.” කොහොමද දෙන්නෙ කියල ඇහුවම “අපි පන්සලට දානෙ ගිහින් දෙනව.” “මාසෙකට සැරයක් කෑම ටිකක් ගිහින් දෙනව හාමුදුරුවන්ට.” මේ රටේ වැඩියෙන්ම විවේචනයට ලක් වන කණ්ඩායම භික්ෂු සමාජය. මුළු මාසෙ දවස් විසිනවයක් ම ගමේ පන්සලේ හාමුදුරුවන්ව විවේචනය කරමින් ඉඳලා, එක දවසක් පන්සලට දානෙ ටික ගිහින් දෙනවා. මොකද හේතුව? මේක නොදී බෑ. නුදුන්නොත් අවසානයේ අර හැම කෙනෙකුම මුහුණ දෙන සිද්ධිය, එක්තරා විදියක මළමිනී වන්දනාව කියල සරලව කියනව. අපි, ඒක දැන් චාරිත්‍රයක් බවට පත් වෙලා.

මරණයට පස්සෙ තියෙන පාංශුකූලය කියන චාරිත්‍රය සඳහා භික්ෂූන් වහන්සේ කැඳවාගන්ට ඕන නිසා හාමුදුරුවන්ට දානෙ ටික නුදුන්නොත් උන් වහන්සේ තරහ වුණොත්, අපේ පාංශු කූලයට එන්නෙ නැති වෙයි කියල බයට, කෑම ටික ගිහින් දෙනව. එතකොට මෙතන තියෙනවද නෙක්ඛම්ම චේතනාව, දන් දීමේ චේතනාව, කරුණා-මෛත්‍රි දෙක. අනේ, භික්ෂූන් වහන්සේට එහෙම නැත් නම් පන්සලේ හාමුදුරුවන්ට දානෙ ටික දුන්නෙ නැත් නම් උන් වහන්සේ කොහොමද ජීවත් වෙන්නෙ කියන චේතනාවෙන්ද, උන් වහන්සේ සුඛිත මුදිත කිරීමේ චේතනාවෙන්ද මේ දානෙ ටික දෙන්නෙ? නෑ. වෙන ගනුදෙනුවක් මෙතන සිද්ධ වෙන්නෙ. එහෙම නේද හුඟක් වෙලාවට අපි කරන්නෙ ඒක.

ඊට අමතර ව ගත්තොත් මොනවටද? එක්කො මව, අම්මා මැරෙන්ට ඕන. එහෙම නැත් නම් පියා, අප්පච්චි මැරෙන්ට ඕන. ඉතින් අම්මා තාත්ත මැරුණෙ නැත් නම් අපි දන් දෙන්නෙ නැද්ද? මේක තමයි තියෙන ප්‍රශ්නෙ. අම්ම තාත්ත මැරෙන්ට ඕන. මොකද: එතකොට හත් දවසෙ දානෙ, තුන් මාසෙ දානෙ දීලා අපි පින් පමුණුවන්ට ඕන. පුදුම වැඩේ කියන්නෙ අපේ අම්මලා තාත්තලා කවදාවත් පිනක් දහමක් කරගෙන නෑ. පුතාලම තමයි ඉතින් මැරුණට පස්සෙ පින් කරන්ට ඕන. දන් දෙන්ට ඕන. පින් දීලා පින් අනුමෝදන් කරන්ට ඕන. අපිත් දැන් ඒ චේතනාවෙ ඉන්නෙ. අපිත් මැරුණම අපේ දරුවො අපට පින් අනුමෝදන් කරයි. කවුරුත් දැන් පින් කරගන්නෙ නෑ. බැලුවාම ඒක තමයි දැන් වෙන්නෙත්. දන් දෙන්න ගිහිල්ලත් දානෙ නෙවෙයිනෙ දෙන්නෙ. හොඳට හොයල බැලුවොත් දෙන දානය වුණත් අරන් බැලුවොත්, කොට්ට උරයක් ගිහින් පූජා කළත් ඒකෙත් ලියනව “අහවලාට පිං පිණිස දරුවන් විසින් පූජා කරන ලදි” මේ වෙළෙඳ දැන්වීමක්ද-නැද්ද? දැන්වීමක්. මම අහල තියෙනව ක්‍රිස්තුන් වහන්සේත් දානය ගැන කථා කරල තියෙනව.

 උන්වහන්සේ කියල තියෙනව “දකුණු අත දෙන දේ වම් අතටවත් දැනගන්ට තියන්ට එපා” කියල. බලන්න කොච්චර සුන්දර ප්‍රකාශයක්ද? ඒකයි, දන් දෙනවා නම් දුන්නා. දීම – අතහැරීම. ඒකෙ ආයෙ කියකියා නම් ගගහ දැන්වීම් දාන්ට ඕන නෑ. කොට්ට උරෙයි, ටියුබ් ලයිට්එකෙයි, ඇඳෙයි, පුටුවෙයි, මේසෙයි, පිඟානෙ පවා දැන් නම ගහග. මේක වෙළෙඳ දැන්වීිමක්. එතකොට තව සමහරු පත්තරවල පිටු ගණන් දැන්වීම් දානව. බෙර ගහල පින් වාක්‍ය කියල ශබ්ද විකාශන යන්ත්‍ර දාල තමයි දන් දෙන්නෙ. මේක සූක්ෂ්මව සොයල බැලුවොත් තේරෙයි මොනවද කරල තියෙන්නෙ කියල. සම්පූර්ණනේම තමාගේ ප්‍රතිරූපය පුම්බගන්න කරපු වැඩක් මිසක් අර කිව්ව නෙක්ඛම්ම චේතනාවෙන් කරුණා-මෛත්‍රී දෙක පෙරදැරි කරගෙන දීමක්, හැබෑ දන් දීමක් නොවෙයි කරල තියෙන්නෙ. එතකොට මේක බෞද්ධ දන්දීමක් නොවෙයි.

එතකොට බෞද්ධයා කියන කෙනා නැත් නම් සම්මාදිට්ඨිය ඇති කරගත්තු කෙනා දන් දෙන්ට ඕන කොහොමද? නෙක්ඛම්ම චේතනාවෙන්. තමාගේ තණ්හාව දුරු කරගැනීමේ චේතනාව ඇතිව. මුළුමනින්ම නිවන් දකින්ට බෑ දන් දීමෙන්. නමුත් අපි ආරම්භක වශයෙන් දෙන දේ කෙරෙහි ලෝභකම නැති කරගන්න සිතින් තමයි දන් දෙන්ට ඕන. නැත් නම් අපි අනෙක් පැත්තෙන් හිතල දන් දෙන්ට ඕන. මෙය ලබන කෙනා මේක ලබාගෙන සුඛිත-මුදිත වෙයි මේක පරිභෝජනය කරල කියන චේතනාවෙන්. එතන තියෙන්නෙ කරුණා, මෛත්‍රී දෙක. බෞද්ධයො දන් දෙන්ට ඕන. නෙක්ඛම්ම චේතනාවෙන් සහ අර කියන කරුණා-මෛත්‍රී දෙක පෙරදැරි කරගෙන මිස වෙනත් ලාභ සත්කාරයක්, කීර්තියක්, ප්‍රශංසාවක් වශයෙන් මොනවත් බලාපොරොත්තුවෙන් නෙවෙයි. අපිට දැන් ඒක පුරුදු නෑ. අපි අර කියන වාණිජ තත්ත්වෙට වැටිල නිසා අපේ සිත් එන්ට එන්ටම නරක් වෙලා. කුණු ගඳ ගහන ඔඩුදුවපු තුවාල බවට පත් වෙලා. ඒක නිසා තමයි. අපිට අද අල්ලපු ගෙදර මනුෂ්‍යයා කාල-ඇඳල ඉන්නවා බලන්ට බෑ. අසල්වැසියා හොඳින් ඉන්නව දකින්ට බෑ. මේක අර ක්‍රිස්තුන් වහන්සේත් කිව්වනෙ. මේක හොඳට දැක්ක එතුමා කිව්වෙ මොකක්ද? “අසල්වැසියාට ප්‍රේම කරපල්ලා” කිව්ව. දැක්කද? ඇයි? අසල්වැසියාටමනෙ ප්‍රේම කරන්නට බැරි! ඇහේ කටු අනිනව හොඳින් ඉන්නව දැක්කම. ඉතින් ඒ කියන්නෙ අපට පුළුවන් නම් අසල්වැසියාට ඒ දේ කරන්ට, මුළු ලෝකෙටම එහෙම කරන්ට පුළුවන්.

(මතු සබැඳේ )

නමස්කාර සඟරාව ඇසුරෙනි
www.namaskara.lk - 2014 නොවැම්බර්



අමතන්න

නව තොරතුරු ලබාගැනීම සඳහා අපගේ විද්යුත් ලැයිස්තුව සඳහා ලියාපදිංචි වන්න.



මෙම වෙබ් අධවිය පිළිබඳව ඔබගේ මිතුරන් දැනුවත් කරන්න



අතිපූජනීය මහනුවර වජිරබුද්ධි හිමිපාණන්ගේ විස්තර ඇතුලත් අනෙකුත් වෙබ් අධවි :

    


 
මෙම වෙබ් අඩවිය පවත්වාගෙන යනු ලබන්නේ ගෙෳතම බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් දේශිත නිර්මල බුදු දහම සොයන පිරිසක් විසිනි.

අපගේ අරමුණ කිසිවකුට පහර ගැසීම හෝ අවමන් කිරීම නොව, සංස්කෘතික හා සම්ප්‍රදායක හේතූන් මත වැලලී ගිය නිර්මල බුදු දහම ඉස්මතු කිරීමේ උත්සාහයක් පමණක් බව කරුණාවෙන් සලකන්න.

ඔබ සැමට තෙරුවන් සරණයි!