2014 සැප්තැම්බර් මස නමස්කාර සඟරාවේ පලවූ ලිපියකි.

දුක නිවන දහම

කොත්මලේ කඩවර ශාක්‍යමුනි ධර්මගවේශී ආරාමය ධම්මචක්කප්පවත්තන සූත්‍රය ඇසුරෙන් බුදු දහම පැහැදිලි කැරෙන ලිපි මාලාවක පළමුවැන්න යි.

අපි කවුරුත් දන්නව බුදු හාමුදුරුවො බුද්ධත්වයට පත් වෙලා බෝ මැඬ අසලදීම සති කිහිපයක් ගත කරලා, උන් වහන්සේ අවබෝධ කරපු ධර්මය විශේෂ පරීක්ෂාවට ලක් කරලා උන් වහන්සේ තීරණය කරනව ‘මම සත්‍ය අවබෝධ කරගත්තා. මම දුකින් නිදහස් වුණා. මගේ සසර ගමන අවසාන කළා. දැන් මේ සදහම් මග මම දුකින් තැවෙන සත්ත්වයාට දේශනා කරන්ට ඕන’ කියල. එහෙම හිතල උන් වහන්සේ බලනව කාටද මම මේ ධර්මය දේශනා කරන්නෙ කියල.

ඒ වෙලාවෙ උන් වහන්සේගෙ සිහියට ආව උන් වහන්සේ බුද්ධත්වයට පත් වෙන්ට පෙර, ධර්මය සොයාගෙන යන කාලෙ උන් වහන්සේ ඇසුරු කළ උන් වහන්සේගේ ගුරුවරු: ආලාර කාලාම, උද්දකාරාම වැනි තවුසන් ගැන. නමුත් ඒ වන විට ඒ තවුසන් ජීවතුන් අත නැති බව උන් වහන්සේට පෙනුණා.

ඊට පස්සේ, උන් වහන්සේ තීරණය කළා උන් වහන්සේ සමඟ බොහෝ කාලයක් මහණ දම් පුරපු පස්වග තවුසන්ට මේ දහම දේශනා කළොත්, මේ ගැඹුරු දහම තේරුම් ගැනීමේ ශක්තිය ඔවුන්ට ඇතිය කියල. බුදුන් වහන්සේ පස්වග තවුසන්ට මේ දහම දේශනා කළා. ඒ දේශනාව තමයි අපි කවුරුත් දන්න ‘ධම්මචක්කප්පවත්තන සූත්‍රය’ කියල කියන්නෙ. ඒක තමයි ධම්මචක්ක දේශනාව පවත්වපු මුල් තැන. මුල්ම දේශනාව.

මෙතැනින් තමයි අපට මේ උත්තරය සොයාගන්ට වෙන්නෙ“මොකක්ද බුදුන් වහන්සේගෙ ධර්මය?” කියන ප්‍රශ්නෙට. බුදුන් වහන්සේ පස්වග තවුසන්ට ධර්මය දේශනා කරන්ට පටන් ගෙන, මුලින් ම සත්‍ය හතරක් ගැන කථා කළා. උතුම් සත්‍ය හතරක්. අප ඒකට කියනව ‘චතුරාර්ය සත්‍යය’ කියල.

පළමුවන සත්‍යය මොකක්ද? දුක්ඛ ආර්ය සත්‍යය.

මුලින් ම බුදුන් වහන්සේ දුක ගැන විස්තර කරනව, කවුරුත් දන්න පාළියෙන් කියන විදිහට. “ජාතිපි දුක්ඛා, ජරාපි දුක්ඛා, ව්‍යාධිපි දුක්ඛා, මරණම්පි දුක්ඛං, පියේහි විප්පයෝගෝ දුක්ඛෝ...” ආදි වශයෙන්. ඒ කියන්නෙ ඉපදීම දුකයි, මහලු වීම දුකයි, ලෙඩ වීම දුකයි, මරණය දුකයි, කැමති දේ නොලැබෙනව නම් ඒකත් දුකයි... මෙන්න මෙහෙම කියාගෙන ගිහින් අන්තිමට කිව්වා... “සංඛිත්තේන පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා දුක්ඛා” කියල. ඒ කියන්නෙ “කොටින්ම කියනව නම් මේ පඤ්ච උපාදානස්කන්ධයම තමයි දුක” කියල උන් වහන්සේ කිව්ව.

ඉතින් මේ දේශනාව හරිම වැදගත්, අපි අහගෙන ඉන්න කොට අපි දන්නව අද නූතන අධ්‍යාපන ලෝකය දිහා බලන කොට අපි යමක් ඉගෙනගන්නෙ හුඟක් වෙලාවට දන්නා දේ හරහා නොදන්නා දේ කරා ගමන් කරමින් කියල. කවුරුත් අහල ඇති. බුදුන් වහන්සෙන් තමයි ලෝකයේ මුලින් ම මේ ක්‍රමය පාවිච්චි කළේ.

ඉපදීම, මහලු වීම, ලෙඩ වීම, මරණයට පත් වීම, පි‍්‍රයයන්ගෙන් වෙන් වීම, අපි‍්‍රයයන් හා එක් වීම, කැමති දේ නොලැබීම කියන මේ දුක් ඕනෑම කෙනෙක් අත්දැකල තියෙනව. කුඩා දරුවෙක් පවා මේ භවයෙදිම මේ ජීවිතයෙදිම හැම දෙනාම මේ දුක අත්විඳිනව. ඒ ගැන කියන්ට තමයි බුදු හාමුදුරුවො මේ ටික පාවිච්චි කළේ.

ඒත් බුදුවරු පහළ වෙන්නෙ මේ දුක ගැන කියන්ටම නම් නොවෙයි. හැබැයි ඉතා ම පැහැදිලියි, ධර්මය අපිට ගැඹුරින් හදාරන කොට මේ දුක හැමදාම තිබුණා. කවුරුත් මේ දුක දැනගෙන හිටියා. බුදුවරු නැති කාලවල පවා, බුදුන් වහන්සේ පහළ වෙන කොට තවත් විවිධ ඇදහිලි තිබුණා. ඉතින් මේ දුකින් මිදෙන්ට විවිධ අය නොයෙකුත් උපක්‍රම හිතුව. සමහරු හිතුව මේ දුක කවුරු හරි දෙවි කෙනෙක් මැවුම්කරුවෙක් විසින් ඇති කළ දෙයක්, එහෙම නැත් නම් මේ දුක ඉබේ ම හටගත් දෙයක්, එහෙමත් නැත් නම් මේකට හේතුව සමහර විට සූර්යයා වෙන්ට පුළුවන්, චන්ද්‍රයා වෙන්ට පුළුවන්. මේකෙන් මිදෙන්ට පුළුවන් වෙයි අපට මහා වන්නාතරවලට වැඳල, ගස්වලට වැඳල මහා පර්වතවලට වැඳල කියල.

ඒ වගේ විවිධ මතිමතාන්තර තිබුණ යුගයක, මහා අන්ධකාරයක සිටින යුගයක තමයි බුදුන් වහන්සේ පහළ වුණේ.

මං මේ කියන්ට ගියේ මේ දුක කවුරුත් දැනගෙන හිටිය. ඒ නිසා තමයි එක එක දේවල් සරණ ගියේ. ඒ දේවල් ලෝකෙ හැමදාම තිබුණා. ඒත් බුදුවරු පහළ වෙන්නෙ හුදෙක් මේ දුක ගැන කියන්නම නම් නොවෙයි. මෙයින් එහා දෙයක් තියෙනව. ඒ තමයි බුදුන් වහන්සෙ කිව්වෙ අර “සංඛිත්තේන පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා දුක්ඛා” කියල. මේ පඤ්චුපාදානස්කන්ධය කියන දුක මුලින් ම දැනගත්තෙ බුදු හාමුදුරුවෝ බුද්ධත්වයට පත් වෙච්ච වෙලාවෙ. මෙන්න මේක තමයි උන් වහන්සේ අවබෝධ කරගත් විශිෂ්ට ධර්මය.

ඒත් මේක එක පාරට ම කිව්වට තේරෙන්නෙ නැහැ. ඒකයි බුදු හාමුදුරුවෝ මුල් කොටස කියල, ඒ කියන්නෙ දන්නා දුක ගැන කියල -අන්තිමට කිව්වෙ මේක තමයි මේ අවසාන වශයෙන් ගත්තම ප්‍රධාන දුක කියල, පඤ්චඋපාදානස්කන්ධ දුක ගැන කිව්වෙ. හැබැයි මේ පඤ්ච උපාදානස්කන්ධ දුක කිව්වට එකපාරට කාටවත් මේක තේරෙන්නෙ නෑ. ඇයි? මේක ඉතාමත් ගැඹුරු ධර්මතාවක්. මේක අවබෝධ කරගන්ට ඕන. මේක තමයි අපි නොදන්නා දුක. අපි මෙතෙන්ට තමයි ගමන් කරන්ට ඕන. අපි අර මුලින් කියපු “ජාතිපි දුක්ඛා, ජරාපි දුක්ඛා, ව්‍යාධිපි දුක්ඛා, මරණම්පි දුක්ඛෝ...” කියපු ඒ දුකින් පටන්ගෙන ඒ ගමන අවසාන කරන්ට නම් සැබෑ දුක දැකගන්ට ඕන. සැබෑ දුක කියන්නෙ පච්චුපාදානස්කන්ධ දුක.

මෙන්න මේ පඤ්චුපාදානස්කන්ධ දුක දැකගැනීම කරන විදිය තමයි බුදුන් වහන්සේ අපට දේනා කළේ. ප්‍රධාන දුක පඤ්ච උපාදානස්කන්ධ දුක තමයි මෙතන තියෙන දාර්ශනික අර්ථය. බුදුවරු පහළ වෙන්නෙ මේක කියන්ටයි. මේක තමයි උන් වහන්සේලා සොයාගත් පරම සත්‍යය.

ඉතින් බුදු හාමුදුරුවෝ දුක් ගොඩ එහෙම කියාගෙන ගිහින් “සංඛිත්තේන පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා දුක්ඛා” කිව්ව. ඊළඟට බුදු හාමුදුරුවො කිව්ව මේ දුක ඉබේ හටගත් දෙයක් නොවෙයි. කවුරුවත් මවපු එකකුත් නොවෙයි, මේ දුක හේතුවක ඵලයක්, මේ දුක හටගත්තෙ කිසියම් හේතුවක් නිසා කියල. අන්න ඒ හේතුව වශයෙන් දේශනා කළා. ‘දුක්ඛසමුදය ආර්ය සත්‍යය’ කියන-එක. මොකක්ද ඒ දුකට හේතුව? මේ කියන දුක හට ගත්තු හේතුව තණ්හාව. කවුරුත් දන්නව තණ්හාව.

තණ්හාව කීවම දැන් බුදු හාමුදුරුවෝ දේශනා කරනව මේ තණ්හාව තුනක් වශයෙන්. ඒ කියන්නෙ කාම තණ්හා, භව තණ්හා, විභව තණ්හා.

කාම තණ්හා කියන්නෙ: ඇසින් රූප දැකල පි‍්‍රය අරමුණේ ඇලෙමින් ආස්වාද කරනව. කනින් පි‍්‍රය ශබ්ද අහල ඒක ආස්වාද කරනව. දිවට රස දේවල් ලබාගෙන එය විඳිනව, ආස්වාද කරනව. නාසයෙන් ආඝ්‍රාණය ලබලා ඒක ආස්වාද කරනව. මේ විදියට කයෙන් මනසින් මනුෂ්‍යයා තුළ ආයතන හයක් තියෙනව. ඇස, කන, නාසය, දිව, ශරීරය, මනස මේ ආයතන හය ඔස්සේ බාහිර ලෝකයෙන් එයට අදාළ අරමුණු ඒ කියන්නෙ ඇසට රූප, කනට ශබ්දය, නාසයට ගඳ සුවඳ, දිවට රස, කයට ස්පර්ශය, මනසට සිතිවිලි වශයෙන් මෙන්න මේ අරමුණු අරගෙන විඳින–එක, සැපයි කියල ආස්වාද කරන–එක තමයි මේ මිනිසුන් කරන්නෙ. මේකට තියෙන ආශාව නැත්නම් මේකට තියෙන තණ්හාව තමයි, බුදු හාමුදුරුවෝ අදහස් කළේ කාම තණ්හා කියල.

ඇසින් රූප දැකල ආස්වාද කිරීම – කාම.

කනින් ශබ්ද අහල ආස්වාද කිරිම – කාම.

මේ සියලු ආයතන නැත් නම් ඉන්ද්‍රියයන් ඔස්සේ අරමුණු ලබාගෙන ඒවා විඳීම, ආස්වාද කිරීම තමා කාම කියල කියන්නෙ.

තව තණ්හාවක් බුදු හාමුදුරුවො දේශනා කළා, ‘භව තණ්හා’ කියල. භව තණ්හා කියන්නෙ යළි යළිත් ඉපදෙන්ට තියෙන ආශාව, ඉපදෙන මිනිස්සු මැරෙනව. මැරිල ආයිත් නැවත ඉපදෙන්ට තියෙන ආශාවයි භව තණ්හාව.

ඊළඟට විභව තණ්හා: මිනිසුන් හිතනවා නැවත නැවත ඉපදෙන්නේ නෑ. මෙතනින් අවසානයි කියල. එතනත් ඇති කරගෙන තියෙන්නෙ සැප විඳින්ට තියෙන ආශාවමයි. ඉන්න කල් සැප විඳල මැරිල යන්ට ඕන කියල චේතනාවක් තියෙනව. මේකයි විභව තණ්හාව.

එතකොට මේ කියන කාම තණ්හා, භව තණ්හා, විභව තණ්හා හේතු කොටගෙන තමයි, අර මුලින් කියපු දුක්ඛ ආර්ය සත්‍යය, දුක කියන–එක හටගන්නෙ. බුදු රජාණන් වහන්සේ කිව්ව මේ දුක හටගන්නෙ මේ තණ්හාව නිසා නම් අප මේ දුකෙන් මිදෙන්ට නම් මොකක්ද කරන්ට ඕන. තණ්හාව නැති කරන්ට ඕන.

එතකොට ඉතා පැහැදිලියි මුලින් කිව්ව වගේ එක එක දේවල් සරණ ගිහිල්ල, එක එක දේ පස්සෙ ගිහිල්ල ගස් ගල් සරණ ගිහිල්ල, සූර්යයා, චන්ද්‍රයා සරණ ගිහිල්ල, නැත් නම් දෙවි කෙනෙකුට වැඳල-පුදල, යම් යම් අයට බාර–හාර වෙලා හරියන්නෙ නෑ. දුක තියෙන්නෙ අප තුළමයි. දුකට හේතුව තණ්හාව, තණ්හාව නැති කළා නම් දුක නැති වෙනව කියල බුදුන් වහන්සේ එදා පස්වග තවුසන්ට දේශනා කළා.

එතකොට බුදුහාමුදුරුවො කිව්ව දෙවැනි සත්‍යය තමයි ‘දුක්ඛ සමුදය සත්‍යය’ ඒ කියන්නෙ දුකට හේතුව තණ්හාව.

තුන් වන ආර්ය සත්‍යය තමයි දුක නැති කිරීම, දුකින් මිදෙන තැන. දුකින් මිදීම. මොකක්ද කරන්ට ඕන දුකින් මිදෙන්ට නම්? අපි එහෙම නම් දුකින් මිදීම කියල කියන්නෙ මොකක්ද? මේ තණ්හාව අවසාන කිරීම, නිරවශේෂ නිරෝධය. කිසිම ඉතිරියක් නැතිව මේ තණ්හාව මුළුමනින්ම නැති කරල දැම්ම නම් එදාම මේ දුක ඉවරයි. ඒක තමා දුක්ඛ නිරෝධ සත්‍යය, තණ්හාවේ කෙළවර, තණ්හාව අවසාන කිරීම.

ඊළඟට බුදු හාමුදුරුවො කිව්ව මේ තණ්හාව කෙළවර කරන ක්‍රමයක් තියෙනව. අපිට ඕන විදියට කරන්ට බෑ. ඒ ක්‍රමය තමයි ‘දුක්ඛ නිරෝධ ගාමිණී පටිපදා ආර්යය සත්‍යය’ කියල බුදු හාමුදුරුවො දේශනා කළා. කොහොමද මේ දුක නැති කරන්නෙ? අංග අටකින් යුක්ත ක්‍රියාමාර්ගයක්, ප්‍රතිපදාවක් තියෙනව. ඒක පුරපුවාම මේ දුක අවසාන වෙනව, නිරෝධයට පත් වෙනව. මොකක්ද මේ අංග අටකින් යුක්ත මාර්ගය කියල කියන්නෙ? “සම්මා දිට්ඨී, සම්මා සංකප්ප, සම්මා වාචා, සම්මා කම්මන්ත, සම්මා ආජීව, සම්මා වායාම, සම්මා සති, සම්මා සමාධි.” කවුරුත් දන්නව, කටපාඩමින් කියාගෙන කියාගෙන යයි. ඕන පොඩි ළමයෙක් ඉස්කෝලෙ, දහම්පාසල් ගියා නම් මේක දන්නව. දැන් එහෙම නම් අපි බලන්ට ඕන මේ අංග අටකින් යුක්ත මාර්ගය කියන්නෙ මොකක්ද කියල.

මොකක්ද මේ “සම්මා දිට්ඨි” කියන්නෙ? යහපත් දැකීම, අපි අහල තියෙන්නෙ ඒක, සම්මා කියන්නෙ යහපත්. පාලි වචනය යහපත්. සිංහල තේරුම යහපත්. දිට්ඨි කියන්නෙ දැකීම. ඉතින් යහපත් දැකීම. තව අය කියනව නිවැරදි දැකීම කියල. අපි ඉගෙනගත්තෙත් ඕක තමයි. මමත් ඉස්කෝලෙ යන කාලෙ ඉගෙනගත්තෙත් ඕක තමා. අපි හැමෝම දන්නෙත් ඕක. අපට ධර්ම දේශනාවලදීත් බොහෝ විට අහන්ට ලැබෙන්නෙත් ඕක. හැබැයි, ප්‍රශ්නෙ තියෙන්නෙ ඔය ඇත්තන්ගෙන් මම ඇහුවොත් මොකක්ද යහපත් දැකීම කියල මොකද කියන්නෙ? එක එක්කෙනා එක එක අර්ථකථන දෙයි. තම තමාට හැඟෙන විදියට, තම තමාගේ අත්දැකීම් ආකල්ප අනුව උත්තර දෙයි.

ඉතින් මෙහෙම දහම් දෙසන්ට නම් මම හිතන්නෙ නෑ බුදුවරයෙක් අවශ්‍ය වෙයි කියල. බුදු හාමුදුරුවො එහෙම කියල නෑ. සම්මා දිට්ඨිය මොකක් ද කියල නිශ්චිතවම දේශනා කරල තියෙනව: අවාසනාවකට අපිට ඒ දේවල් හරියට අහන්ට නොලැබුණාට. අපි අද අහමු, බුදුහාමුදුරුවො කිව්වෙ මොකක්ද සම්මා දිට්ඨිය කියන්නෙ කියලා. “දුක්ඛේ ඤාණං, දුක්ඛ සමුදයේ ඤාණං දුක්ඛ නිරෝධේ ඤාණං, දුක්ක නිරෝධ ගාමිණී පටිපදාය ඤාණං.”

(මතු සබැඳේ)

විශේෂ ස්තුතිය: දේශබන්ධු සිරිසුමන ගොඩගේ මහතාට.

නමස්කාර සඟරාව ඇසුරෙනි
www.namaskara.lk - 2014 සැප්තැම්බර්



අමතන්න

නව තොරතුරු ලබාගැනීම සඳහා අපගේ විද්යුත් ලැයිස්තුව සඳහා ලියාපදිංචි වන්න.



මෙම වෙබ් අධවිය පිළිබඳව ඔබගේ මිතුරන් දැනුවත් කරන්න



අතිපූජනීය මහනුවර වජිරබුද්ධි හිමිපාණන්ගේ විස්තර ඇතුලත් අනෙකුත් වෙබ් අධවි :

    


 
මෙම වෙබ් අඩවිය පවත්වාගෙන යනු ලබන්නේ ගෙෳතම බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් දේශිත නිර්මල බුදු දහම සොයන පිරිසක් විසිනි.

අපගේ අරමුණ කිසිවකුට පහර ගැසීම හෝ අවමන් කිරීම නොව, සංස්කෘතික හා සම්ප්‍රදායක හේතූන් මත වැලලී ගිය නිර්මල බුදු දහම ඉස්මතු කිරීමේ උත්සාහයක් පමණක් බව කරුණාවෙන් සලකන්න.

ඔබ සැමට තෙරුවන් සරණයි!